Blog · Açık Veri

API Nedir? Açık Veri ile Farkı Ne?

24 Mayıs 2026·5 dk okuma·Açık Veri

"API" kelimesini yazılımcıların dışında pek çok kişi duymuştur ama ne anlama geldiğini tam bilmeyebilir. API, kısaca iki yazılımın birbirine veri aktarmasını sağlayan köprüdür. Açık veri ise bundan farklıdır: herkesin indirebileceği ham veri dosyasıdır. Bu yazıda ikisi arasındaki farkı, örneklerle açıklıyoruz.

Açık verinin genel çerçevesi için: Açık Veri Nedir? Şehirler İçin Neden Önemli?

API Nasıl Çalışır?

Bir uygulama API'yi kullanmak istediğinde şu adımları izler:

İstek (Request): Uygulama, belirli bir URL'e (endpoint) HTTP isteği gönderir.
İşleme: API sunucusu isteği alır, ilgili veriyi veritabanından veya sistemden çeker.
Yanıt (Response): Sunucu veriyi genellikle JSON formatında geri gönderir.
Kullanım: Uygulama gelen veriyi işler ve kullanıcıya gösterir.

Tüm bu döngü genellikle milisaniyeler içinde tamamlanır. Bir hava durumu uygulaması, akıllı şehir dashboard'u veya ulaşım takip ekranı bu şekilde çalışır.

Açık Veri ile API Karşılaştırması

İkisi de veriyi kamuyla paylaşır; ancak biçim ve kullanım farklıdır:

Açık veri: Belirli bir tarihe ait sabit dosya (CSV, Excel, JSON). Portal üzerinden indirip analiz edilir. Kod bilgisi gerekmeyebilir.
API: Canlı bağlantı. Her sorgu anında güncel veriyi döner. Entegrasyon için temel programlama bilgisi gerekir.

Örnek: Bir belediye, geçmiş yıllara ait baraj doluluk verilerini CSV olarak açık veri portali üzerinden paylaşabilir. Aynı barajın anlık doluluk oranını ise API üzerinden sunar.

REST API Nedir?

REST, günümüzde en yaygın API mimarisidir. Web tarayıcısının sunuculara sayfa istediği HTTP protokolünü kullanır. REST API'de her kaynak bir URL ile temsil edilir ve standart HTTP metodlarıyla işlem yapılır:

GET: Veri okuma — en sık kullanılan
POST: Yeni veri oluşturma
PUT / PATCH: Mevcut veriyi güncelleme
DELETE: Silme

Kamu API'lerinin büyük çoğunluğu yalnızca GET metoduna izin verir; veri okunabilir, değiştirilemez.

JSON Yanıtı Nasıl Görünür?

API'ler çoğunlukla JSON (JavaScript Object Notation) formatında yanıt döner. Anahtar-değer çiftlerinden oluşan bu format hem insanlar hem makineler tarafından kolayca okunur. Sayılar, metinler, listeler ve iç içe nesneler JSON'da ifade edilebilir.

Veri formatları hakkında daha fazlası için: JSON, CSV, XML: Veri Formatları Arasındaki Fark

Kamu API'leri: Şehir Verisi

Türkiye'de birçok büyükşehir belediyesi kamu API'si sunar. Bu API'ler aracılığıyla; anlık otobüs konumları, nöbetçi eczaneler, su kesintileri, baraj doluluk oranları ve park yeri bilgilerine erişilebilir. Geliştiriciler bu verileri kullanarak bağımsız uygulamalar ve şehir platformları oluşturabilir.

Bu verilerle ne yapılabileceğini görmek için: Akıllı Şehir (Smart City) Nedir? İzmir Örnekleri

Sıkça Sorulan Sorular

İzmir Canlı Veri Platformu · Soru & Cevap

API nedir?+

API (Application Programming Interface — Uygulama Programlama Arayüzü), iki farklı yazılımın birbirine veri veya işlevsellik sunmasını sağlayan standarttır. Bir yazılım, API üzerinden istek gönderir; karşı taraf yanıt döner. Hava durumu uygulamanızın anlık sıcaklığı göstermesi, bir havayolu şirketinin API'sinden veri çekmesiyle mümkün olur.

Açık veri ile API farkı nedir?+

Açık veri, herkesin özgürce indirebileceği bir CSV, JSON veya Excel dosyasıdır — belirli bir andaki verinin fotoğrafıdır. API ise canlı bir veri bağlantısıdır; uygulama her sorgusunda güncel veriyi çeker. Açık veri portal üzerinden tek seferlik indirilebilirken, API entegrasyon gerektirir.

REST API nedir?+

REST (Representational State Transfer), web tabanlı API'lerde en yaygın mimari yaklaşımdır. HTTP protokolü üzerinden çalışır; GET (veri çekme), POST (veri gönderme), PUT/PATCH (güncelleme) ve DELETE gibi metodlar kullanır. Çoğu belediye ve kamu API'si REST mimarisindedir.

Endpoint nedir?+

Endpoint, bir API'de belirli bir veri veya işlevi temsil eden URL adresidir. Örneğin bir belediyenin nöbetçi eczane endpoint'i, o güne ait tüm eczaneleri döner. Her endpoint farklı bir veri konusuna karşılık gelir.

Belediyeler neden API sunar?+

Kamu kurumları API sunarak geliştiricilerin, gazetecilerin ve vatandaşların verileri yeniden kullanmasına imkân tanır. Bu sayede belediye kendi uygulama geliştirmeden, üçüncü taraflar otobüs takip, nöbetçi eczane veya su kesintisi uygulamaları üretebilir. Şeffaflık ve hesap verebilirlik de artmış olur.

İlgili yazılar

Hava