Asansör Bakımı: Kim Sorumlu, Periyodik Kontrol ve Şikâyet
Çok katlı binalarda günlük yaşamın vazgeçilmez parçası olan asansörler; bakım ihmalinden kaynaklanan kazalara sahne olabilir. Türk mevzuatı bu nedenle asansör sahiplerine ve yöneticilerine net yükümlülükler getirmiştir.
Yasal Çerçeve
Asansör bakım ve işletimini düzenleyen başlıca mevzuat:
- Asansör Bakım ve İşletme Yönetmeliği (Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı — Resmî Gazete'de yayımlanan güncel yönetmelik esas alınır)
- TS EN 81 serisi standartlar — Avrupa asansör güvenlik standartları; Türkiye'de de esas alınır
- Kat Mülkiyeti Kanunu md. 19: Ortak alan bakım yükümlülüğü
Sorumluluk Kime Ait?
Asansör ortak alan olarak kabul edildiğinden sorumluluk kat maliklerine (bina sahiplerine) aittir. Pratikte bu sorumluluk:
- Bina yöneticisi (apartman yöneticisi)
- Site yönetim kurulu (sitelerde)
- Kooperatif yönetimi (konut kooperatiflerinde)
aracılığıyla kullanılır. Kiracılar bu yükümlülüğü taşımaz ancak arızayı bina yönetimine bildirme hakları ve sorumluluğu vardır.
Bakım Sözleşmesi Zorunluluğu
Bina yönetiminin, yetkili bakım firmasıyla yazılı sözleşme yapması zorunludur. Bu sözleşme kapsamında:
- Aylık rutin bakım (yağlama, ayar, güvenlik testleri)
- Arıza müdahalesi
- Yedek parça değişimi (sözleşme kapsamına göre)
Yetkili bakım firması seçiminde TSE belgeli ve sigortalı firma tercih edilmesi önerilir. Sözleşme olmaksızın asansör işletmek yönetmeliğe aykırıdır.
Periyodik Kontrol Zorunluluğu
Yılda en az bir kez, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş A Tipi Muayene Kuruluşu tarafından periyodik kontrol yaptırılması zorunludur. Bu kontrol:
- Elektrik ve mekanik güvenlik bileşenlerini test eder
- Taşıma kapasitesi ve hız denetimi yapar
- Kapı kilitleri ve emniyet freni kontrol eder
- Sonuçları resmi rapor olarak belgelendirir
Kontrolü başarılı geçen asansöre uygunluk etiketi yapıştırılır. Eksik bulunursa bina yönetimine süre verilir; düzeltilmezse asansörün hizmete kapatılması talep edilir.
Arıza ve Tehlike Durumunda Ne Yapmalı?
Asansörün tehlikeli işaret vermesi (anormal ses, titreme, kapı açılmaması, gecikmeli durma) veya hasar görmesi durumunda:
- Bina yöneticisine bildirin: Yönetici, bakım firmasını ivediyle çağırmakla yükümlüdür.
- Asansörü kullanmayı bırakın: Kapıya "Bakımda" veya "Kullanılmaz" notu bırakmak diğer sakinleri uyarır.
- Bina yönetimi harekete geçmezse: İlçe belediyesinin yapı kontrol, zabıta veya şikâyet birimine yazılı başvuru yapın.
- Yaralanma veya maddi zarar durumunda: Hukuki sorumluluk için avukat desteği alın; bina yöneticisi ve bakım firması davalı olabilir.
Asansörde Sıkışırsanız
- Sakin olun: Kabin yeterince havalandırılmıştır.
- Acil çağrı butonuna basın: Bakım firmasına veya bina güvenliğine ulaşır.
- Telefonunuz varsa: Bina yöneticisini veya 112'yi arayın.
- Kapıyı zorlamayın: Kurtarma işlemi yetkili teknik eleman tarafından yapılmalıdır.
Kentsel dönüşüm ve bina hakları için: Kentsel Dönüşüm Nedir? Hak ve Yükümlülükler
e-Devlet üzerinden belediye şikâyeti dahil diğer işlemler: e-Devlet ile Neler Yapılabilir? Eksiksiz Rehber