Blog · Şehir

Kentsel Dönüşüm Nedir? Hak ve Yükümlülükler

24 Mayıs 2026·6 dk okuma·Şehir

Oturduğunuz bina riskli yapı ilan edilirse ne olur? Yıkım kararına itiraz edebilir misiniz? Kira yardımı alabilir misiniz? Kentsel dönüşüm sürecindeki haklar ve yükümlülükler, pek çok vatandaş için belirsizliğini korumaktadır. Bu yazıda süreci adım adım açıklıyoruz.

Deprem hazırlığı ve bina güvenliği için: Depreme Hazırlık: Ev, Çanta, Tahliye Planı

Yasal Çerçeve: 6306 Sayılı Kanun

Türkiye'de kentsel dönüşüm, 2012 yılında yürürlüğe giren 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun çerçevesinde yürütülür. Kanun iki ana kapsamı düzenler:

Riskli yapı: Deprem başta olmak üzere afet riskine karşı yetersiz olduğu belirlenen tek yapı
Riskli alan: Toplu risklilik taşıyan kentsel bölge; Bakanlar Kurulu kararıyla ilan edilir

Süreç Adım Adım

1. Riskli Yapı Tespiti

Yapı sahibi veya kat maliklerinin üçte biri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı lisanslı kurumlarına başvurarak riskli yapı tespiti talebinde bulunabilir. Belediye veya bakanlık da re'sen tespit yaptırabilir. Tespit raporunda yapının risk derecesi belirlenir.

2. İtiraz Süreci

Riskli yapı tescili yapıya işlendikten sonra malikler 15 gün içinde Teknik Heyete itiraz hakkına sahiptir. İtiraz üzerine farklı bir lisanslı kuruluş tarafından ikinci tespit yapılır. Heyet kararı kesindir.

3. Anlaşma ve Yıkım

Riskli yapı kesinleşince kat malikleri, yıkım ve yeniden inşa için karar alır. Kanun, maliklerin üçte iki çoğunluğu ile dönüşüm projesi karara bağlanabileceğini hükmeder. Çoğunluk sağlanırsa anlaşmayan maliklerin hissesi rızaları aranmaksızın satışa çıkarılabilir. Anlaşma sağlanamayan yapılar belediye veya idare tarafından yıkılır.

4. Kira Yardımı ve Destekler

Tahliye edilen malikler ve kiracılar, yeni yapı tamamlanana kadar aylık kira yardımından yararlanabilir. Buna ek olarak faiz destekli kredi, taşınma yardımı ve kimi durumlarda vergi muafiyeti de sağlanır.

5. Yeniden Yapılaşma

Onaylı avan veya uygulama projesiyle yeni bina inşa edilir. Malikler, yeni yapıdaki bağımsız bölümlere arsa paylarıyla orantılı biçimde hak sahibi olur.

Kiracıların Durumu

Kiracılar, kentsel dönüşüm sürecinde en kırılgan taraftır. Yıkım kararıyla kira sözleşmesi sona erer; yeni yapıda kiracı olarak hak sahibi değildirler. Ancak:

Tahliye süresince kira yardımından yararlanabilirler
Taşınma desteği talep edebilirler
Uygulamaya itiraz etme hakları yoktur

Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

Riskli yapı tespitini talep etmeden önce lisanslı kuruluşların bakanlık listesinde yer aldığını doğrulayın.
Çoğunluk kararı alındıktan sonra itiraz hakları daraldığından, ilk aşamalarda aktif katılım önem taşır.
Kira yardımı miktarları ve süreleri mevzuatla güncellenebilir; güncel bilgi için Çevre ve Şehircilik İl Müdürlükleri'ne başvurun.

Şehir planlaması ve imar süreçleri için: Şehir Planlaması Nedir? İmar, Kentsel Rant ve Dönüşüm

Sıkça Sorulan Sorular

İzmir Canlı Veri Platformu · Soru & Cevap

Kentsel dönüşüm nedir?+

Kentsel dönüşüm, fiziksel açıdan eskimiş, deprem gibi doğal afetlere karşı yetersiz veya altyapısı çökmüş kentsel alanların yenilenmesi sürecidir. Türkiye'de 6306 sayılı Kanun kapsamında uygulanan dönüşüm, riskli yapıların tespiti ve yıkılarak yeniden inşa edilmesine dayanır.

Riskli yapı tespiti nasıl yapılır?+

Yapı sahipleri veya kiracılar, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın yetkilendirdiği lisanslı kurumlardan riskli yapı tespiti talep edebilir. Tespit sonucu riskli bulunan yapı için bakanlık veya belediye tarafından yıkım kararı alınabilir. Tespit kararına karşı Teknik Heyete 15 gün içinde itiraz hakkı mevcuttur.

Kentsel dönüşümde ev sahibinin hakları nelerdir?+

Ev sahipleri; riskli yapı tespitine itiraz hakkı, anlaşma sürecinde müzakere hakkı, dönüşüm süresince kira yardımı ve faiz desteği ile yeniden inşa edilen yapıya öncelikli hak sahibi olmak gibi temel haklara sahiptir. Anlaşma sağlanamaması durumunda kamulaştırma veya acele kamulaştırma yoluna başvurulabilir.

Kira yardımı kimler alabilir?+

Riskli yapı kararı sonrası tahliye olan hem ev sahipleri hem de kiracılar, yeni yapı tamamlanana kadar aylık kira yardımından yararlanabilir. Yardım miktarı ve süresi Bakanlık genelgeleriyle belirlenir ve zaman içinde güncellenir. Başvuru için ikamet belgesi ve tahliye belgeleri gerekir.

Kiracılar kentsel dönüşümden nasıl etkilenir?+

Kiracılar; tahliye sürecinde kira yardımından yararlanabilir, ancak yeniden inşa edilen yapıya hak sahibi değildir. Mevcut kira sözleşmesi, resmi yıkım kararıyla sona erer. Kiracılar tahliyeye itiraz edemez; ancak kira yardımı ve taşınma desteği gibi telafi haklarını kullanabilir.

İlgili yazılar

Hava