Blog · Açık Veri

Belediye Açık Verisi: Türkiye'de ve Dünyada Durum

24 Mayıs 2026·5 dk okuma·Açık Veri

Belediye hangi mahalleye ne kadar yatırım yaptı? Toplu taşıma güzergahları nasıl planlandı? Su kesintileri en çok hangi ilçeyi etkiliyor? Bu soruların yanıtlarına, veriler kamuya açıksa ulaşmak mümkündür. Belediye açık verisi; şeffaflığı artırmanın, katılımcı yönetimi güçlendirmenin ve şehir sorunlarına veri odaklı çözümler geliştirmenin temel aracıdır.

Açık veri kavramının genel çerçevesi için: Açık Veri Nedir? Şehirler İçin Neden Önemli?

Açık Verinin Temel Koşulları

Bir verinin gerçek anlamda "açık" sayılabilmesi için üç koşul aranır:

Erişilebilirlik: Herkesin kayıt olmadan, ücret ödemeden ve kısıtsız biçimde indirebileceği formatta sunulmalıdır.
Makine okunabilirlik: PDF veya taranmış görsel değil; CSV, JSON ya da API gibi işlenebilir formatlarda yayımlanmalıdır.
Açık lisans: Yeniden kullanıma, dağıtıma ve türev ürün geliştirmeye izin veren bir lisans (Creative Commons, ODbL gibi) altında olmalıdır.

Türkiye'de Belediye Açık Verisi

Türkiye'de büyükşehir belediyelerinin açık veri girişimleri son yıllarda hız kazanmıştır:

İstanbul: Toplu taşıma GTFS verileri, CBS katmanları ve İBB açık veri portali üzerinden çeşitli veri setleri sunulmaktadır.
İzmir: Baraj doluluk, su kesintisi, nöbetçi eczane, otobüs konumu, pazar yerleri ve pek çok CBS katmanı API üzerinden erişilebilir durumdadır.
Ankara: EGO toplu taşıma verileri ve CBS katmanlarını kapsayan açık veri altyapısı mevcuttur.

Küçük ölçekli belediyeler için açık veri altyapısı henüz gelişmekte; veri teknik formatlarda değil yalnızca web sitesinde tablo halinde sunulmaktadır. Bu durum makine işlenebilirliği engeller.

Dünyada Öncü Şehirler

Dünya genelinde açık veri liderliği yapan belediyeler şu pratiklerle öne çıkar:

Londra (TfL): Tüm toplu taşıma verisini GTFS ve API olarak açmıştır; 600'den fazla bağımsız uygulama bu veriyi kullanmaktadır.
New York: NYC Open Data platformunda binlerce veri seti kataloglıdır; bütçe, suç istatistikleri, ağaç envanteri gibi geniş bir kapsam sunar.
Amsterdam: Akıllı şehir açık veri portalı üzerinden sensör verileri ve CBS katmanlarını paylaşır.
Helsinki: Toplu taşıma, bina enerjisi ve hava kalitesi verilerini gerçek zamanlı API ile yayımlar.

GTFS: Toplu Taşıma Açık Veri Standardı

GTFS (General Transit Feed Specification), toplu taşıma güzergah, durak ve sefer verilerinin standart biçimde yayımlanması için Google öncülüğünde geliştirilen açık formattır. Bir şehir GTFS verisi yayımladığında, Google Maps, Apple Maps ve diğer navigasyon uygulamaları bu veriyi otomatik olarak entegre edebilir.

GTFS-Realtime uzantısı ise anlık araç konumu ve gecikme bilgilerini gerçek zamanlı olarak sunar.

Vatandaş Açık Veriden Nasıl Yararlanır?

Kod bilgisi olsun ya da olmasın, açık veri herkese fayda sağlar:

Günlük kullanıcı: Nöbetçi eczane, otobüs saatleri veya su kesintisi bilgisine, açık API'yi kullanan üçüncü taraf uygulamalardan ulaşır.
Gazeteci / araştırmacı: Bütçe harcamalarını, altyapı yatırımlarını veya çevre verilerini analiz ederek belediyeyi denetler.
Geliştirici: API üzerinden veri çekerek bağımsız uygulama, harita veya veri görselleştirmesi üretir.

API ve açık veri formatları hakkında: API Nedir? Açık Veri ile Farkı Ne?

Sıkça Sorulan Sorular

İzmir Canlı Veri Platformu · Soru & Cevap

Belediye açık verisi nedir?+

Belediye açık verisi; yerel yönetimlerin toplu taşıma güzergahları, su kesintileri, imar planları, bütçe harcamaları, sağlık tesisi konumları gibi kamu niteliğindeki verileri, herkesin özgürce erişip kullanabileceği formatlarda yayımlamasıdır. Açık veri lisansı altında sunulan bu veriler yeniden kullanılabilir, dağıtılabilir ve ticari amaçla da değerlendirilebilir.

Türkiye'de belediye açık verisi nasıl durumda?+

İstanbul, Ankara ve İzmir başta olmak üzere büyükşehir belediyeleri açık veri portali ve API altyapıları kurmuştur. Toplu taşıma, coğrafi bilgi sistemi (CBS) katmanları, su ve baraj verileri bu portaller üzerinden erişilebilir durumdadır. Küçük ölçekli belediyelerde açık veri altyapısı henüz gelişmektedir.

Açık veri portalı nedir?+

Açık veri portalı, bir kurumun yayımladığı veri setlerini kataloglayan ve indirilebilir hale getiren web platformudur. Genellikle CSV, JSON ve API gibi makine tarafından okunabilir formatlarda veri sunar. Verinin güncellenme sıklığı, kaynağı ve lisans bilgisi de portalde yer alır.

Açık veri standardı GTFS nedir?+

GTFS (General Transit Feed Specification), toplu taşıma güzergah, durak ve sefer verilerinin standart biçimde yayımlanması için kullanılan açık format standardıdır. Google, Apple Maps ve birçok navigasyon uygulaması GTFS verilerini doğrudan kullanır. Bir şehrin GTFS verisi yayımlaması, toplu taşımayı tüm navigasyon uygulamalarına entegre eder.

Vatandaş açık veriden nasıl yararlanır?+

Doğrudan yararlanma: nöbetçi eczane, su kesintisi, otobüs saatleri gibi bilgilere üçüncü taraf uygulamalar aracılığıyla erişmek. Dolaylı yararlanma: araştırmacıların ve gazetecilerin açık veriyi analiz ederek belediye hizmetlerini denetlemesi ve karar alıcıları bilgilendirmesi. Geliştirici yararlanma: API üzerinden kendi uygulamasını inşa etmek.

İlgili yazılar

Hava